ปีการศึกษา 2569 · ภาคเรียน 1 · มัธยมศึกษาปีที่ 6
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้สืบเสาะหาความรู้ (5Es) ผสานเทคโนโลยีและเกมจำลองดิจิทัล เรื่อง “ปฏิกิริยารีดอกซ์”
วัตถุประสงค์
“ปฏิกิริยารีดอกซ์” ในหน่วยการเรียนรู้ไฟฟ้าเคมี เป็นเนื้อหาที่มีความเฉพาะตัวสูงและเป็นนามธรรม การเรียนรู้เกี่ยวกับการถ่ายโอนอิเล็กตรอนและการเปลี่ยนแปลงเลขออกซิเดชันมักทำให้ผู้เรียนเกิดความสับสน ผู้จัดทำจึงได้ออกแบบนวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ที่ผสมผสานกระบวนการสืบเสาะหาความรู้ (5Es) ร่วมกับเทคโนโลยีการเรียนรู้ยุคใหม่ เช่น เกมทบทวนความรู้ผ่าน Chrome Book (Quiz Zep) ใบกิจกรรมการทดลองจริง สื่อดิจิทัลจาก Gemini และกระดานแสดงความคิดเห็น Padlet เพื่อช่วยให้ผู้เรียนมองเห็นภาพการเปลี่ยนแปลงของปฏิกิริยาอย่างเป็นรูปธรรม สนุกกับการเรียนรู้ และสรุปองค์ความรู้ได้ด้วยตนเอง
ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ
1. เพื่อให้ผู้เรียนสามารถอธิบายความหมายของปฏิกิริยาออกซิเดชัน ปฏิกิริยารีดักชัน และปฏิกิริยารีดอกซ์ได้
2. เพื่อพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์และการทำทดลองเพื่อศึกษาการถ่ายโอนอิเล็กตรอนระหว่างโลหะและไอออนในสารละลายของผู้เรียน
3. เพื่อส่งเสริมคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ได้แก่ มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ มุ่งมั่นในการทำงาน และการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในการเรียนรู้ร่วมกัน
จุดเด่นของนวัตกรรม
1. การบูรณาการเทคโนโลยีดิจิทัลที่ทันสมัย ผสมผสานสื่อดิจิทัลหลากหลายรูปแบบได้อย่างไร้รอยต่อ ตั้งแต่การกระตุ้นความสนใจและทบทวนความรู้ด้วยเกมผ่าน Quiz Zep บน Chrome Book การใช้สื่อสรุปเนื้อหาจาก AI (Gemini)การอภิปรายแลกเปลี่ยนเรียนรู้ผ่าน Padlet ไปจนถึงการวัดประเมินผลผ่าน Google Form
2. การเรียนรู้แบบ Active Learning ร่วมกับการทดลองจริง (Hands-on Experience) ไม่อิงเพียงการท่องจำทฤษฎี แต่ให้ผู้เรียนได้ลงมือทำปฏิบัติการทดลองจริงเรื่อง "ปฏิกิริยาระหว่างโลหะและไอออนในสารละลาย" เพื่อสังเกตปรากฏการณ์จริง เช่น การสึกกร่อนของแผ่นสังกะสี (Zn) และการเกาะของสารสีน้ำตาลแดง (Cu)
3. การจัดกระบวนการกลุ่มที่ชัดเจนด้วยเทคนิค LT (Learning Together) มีการแบ่งบทบาทหน้าที่ของสมาชิกภายในกลุ่ม 1–7 คนอย่างเป็นระบบ (ฝ่ายเตรียมอุปกรณ์ ฝ่ายอ่านวิธีทำ/อธิบาย ฝ่ายบันทึกผล ฝ่ายนำเสนอ) ทำให้ผู้เรียนทุกคนมีส่วนร่วมและเกิดความรับผิดชอบร่วมกัน ไม่เกิดปัญหาการทิ้งงานให้เพื่อน
4. กระบวนการสืบเสาะหาความรู้ 5Es ที่เปลี่ยนเนื้อหานามธรรมให้เป็นรูปธรรม ช่วยเปลี่ยนเนื้อหาเคมีไฟฟ้าซึ่งมีความซับซ้อนและเป็นนามธรรม (การถ่ายโอนอิเล็กตรอน/เลขออกซิเดชัน) ให้ผู้เรียนมองเห็นภาพ สรุปความคิดรวบยอด และสร้างความเข้าใจได้ด้วยตนเอง
ผลที่เกิดกับนักเรียน
1. ด้านความรู้เคมี (Knowledge - K) ผู้เรียน เข้าใจความหมายและระบุตัวรีดิวซ์ ตัวออกซิไดส์ รวมถึงครึ่งปฏิกิริยาออกซิเดชันและรีดักชันได้อย่างถูกต้อง ผู้เรียน สามารถคำนวณและวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงเลขออกซิเดชัน เพื่อระบุปฏิกิริยารีดอกซ์ได้อย่างแม่นยำ ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนผ่านเกณฑ์การทดสอบย่อยและการประเมินใบกิจกรรมร้อยละ 70 ขึ้นไปทุกคน
2. ด้านทักษะและกระบวนการ (Process - P) ทักษะปฏิบัติการเคมี ผู้เรียนใช้อุปกรณ์และสารเคมีได้อย่างถูกต้อง ปลอดภัย และมีความคล่องแคล่ว ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์: ผู้เรียนพัฒนาทักษะการสังเกต การสำรวจค้นหา การทดลอง การวิเคราะห์ข้อมูล การตีความหมาย และการลงข้อสรุป ทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 (21st Century Skills): ผู้เรียนมีทักษะการสื่อสารการนำเสนอผลงาน, ทักษะการทำงานร่วมกันเป็นทีม และทักษะความฉลาดทางดิจิทัล (Digital Literacy) จากการใช้เครื่องมือเทคโนโลยี
3. ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์และเจตคติ (Attitude - A)เกิดแรงจูงใจในการเรียนรู้ (Active Engagement) บรรยากาศการเรียนรู้สนุกสนาน ไม่น่าเบื่อ ผู้เรียนมีความตื่นตัวและสนใจกระบวนการเรียนรู้ผ่าน Gamification และ EdTech ปลูกฝังคุณลักษณะที่ดี: ผู้เรียนมีความรับผิดชอบต่อหน้าที่ มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ มุ่งมั่นในการทำงานกลุ่มให้สำเร็จ และรู้จักช่วยเหลือแลกเปลี่ยนความคิดเห็นซึ่งกันและกัน